Grote wintertentoonstelling ‘Cyprus - eiland in beweging’

Op 11 oktober 2019 opent het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden ‘Cyprus - eiland in beweging’, een unieke tentoonstelling over een van de belangrijkste kruispunten van oude culturen in de Middellandse Zee. Een selectie van 400 archeologische topstukken, waarvan ruim 300 afkomstig uit Cyprus’ nationale collecties, vertegenwoordigen ruim 9000 jaar geschiedenis van het eiland in een indrukwekkend decor van enorme, kunstzinnige landschapsfoto’s. Manshoge beeldhouwwerken en portretten van marmer en terracotta, fantasierijk aardewerk met gezichtjes en dierfiguren, luxe importgoederen uit het Nabije Oosten en Egypte, grote bronzen ketels en wapens, kleurige mozaïeken, gouden sieraden en een met zilver ingelegde koningszetel tonen de diversiteit én eigenheid van de unieke cultuur van Cyprus. Het is voor het eerst dat in Nederland een grote expositie over de archeologie van Cyprus is te zien. ‘Cyprus - eiland in beweging’ is geopend tot en met 15 maart 2020, ook op maandag.

Het eiland Cyprus, bekend van Aphrodite, de Griekse godin van de liefde die er uit het ‘zilveren schuim der zee’ werd geboren. Door zijn strategische geografische ligging en natuurlijke rijkdommen is het eiland al duizenden jaren het centrale punt van contacten en handel tussen verschillende culturen in het oostelijke en westelijke Middellandse Zeegebied. Die voortdurende beweging van mensen, de uitwisseling van goederen en ideeën tussen Cyprus en omringende culturen en de versmelting van culturele invloeden staat centraal in de tentoonstelling. Zee, landschap en natuurschoon van Cyprus zijn in de zalen prominent aanwezig: artistieke natuurfoto’s op metershoge wanden en subtiel bewegende projecties vormen het decor van het tentoonstellingsverhaal. Het geheel is als een rustige wandeling door een sereen landschap, langs de hoogtepunten uit de Cypriotische cultuur. Een tweede verhaallijn, over markante historische figuren en archeologische opgravingen te Cyprus vanaf de vroege 19de eeuw, stipt illegale opgravingen en handel in oudheden aan, die ook tegenwoordig nog hoog op de Cypriotische agenda staan.

Bij de tentoonstelling staan audiotours (NL/ENG), een publieksboek (150 pgs., NL/ENG), lezingen door binnen- en buitenlandse experts, (familie-)rondleidingen, workshops en een studiemiddag in samenwerking met de Universiteit Leiden op het programma. Ook komt een speciale audiotour voor kinderen (NL) en zijn er kinderactiviteiten in de schoolvakanties.

Nooit eerder leende Cyprus aan een buitenlands museum zoveel archeologische voorwerpen tegelijk uit. De bruiklenen zijn onder meer afkomstig uit het Cyprus Museum (Nicosia) en verschillende andere nationale, regionale en private Cypriotische musea. Uit het beroemde heiligdom van Ayia Irini krijgt het RMO een manshoge terracotta grafbeeld in bruikleen uit de National Museums of World Culture (Zweden). Uit het Keramiekmuseum Princessehof (Leeuwarden) en het Gemeentemuseum Den Haag is er keramisch werk van Pablo Picasso, die zich duidelijk door archeologisch aardewerk liet inspireren. Uit Museum Voorlinden is de hedendaagse ‘Venus Bleue’ van Yves Klein. Verder zijn er voorwerpen uit de eigen Leidse collectie te zien en bruiklenen uit het Allard Pierson (Amsterdam).

De tentoonstelling ‘Cyprus - eiland in beweging’ en de bijbehorende publicaties kwamen tot stand in nauwe samenwerking met het Departement van Oudheden te Cyprus (Ministerie van Transport, Communicatie en Openbare Werken) en het Cyprus Museum in Nicosia, en met steun van de A.G. Leventis Foundation; de Ambassade van de Republiek Cyprus in Nederland; Cyprus Ministry of Tourism; Press and Information Office, Republic of Cyprus; Labrys Reizen; de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (Ministerie OCW); de Vereniging Zakenvrienden Rijksmuseum van Oudheden. Het Rijksmuseum van Oudheden wordt gesteund door de BankGiro Loterij.