Pavel Haas Quartet – Dvorák, Janácek, Korngold

Het Pavel Haas Quartet komt met twee kwartetten uit hun thuisland Tsjechië en een kwartet van de Weense Korngold, die later in Amerika furore zou maken als filmcomponist. Dvořáks Amerikaanse kwartet is juist beïnvloed door de lokale muziek die hij tijdens zijn verblijf Amerika leerde kennen.

Pavel Haas Quartet

Het Tsjechische Pavel Haas Quartet, genoemd naar de in Auschwitz vermoorde Tsjechische componist, behoort al twee decennia tot de wereldtop. Zij hebben een speciale band met het Oost-Europese repertoire. Voor maar liefst twee cd’s met muziek van Tsjechische componisten wonnen zij een Gramophone Award (Haas & Janáček, 2007; Dvořák, 2011). Dat komt ook van pas bij de muziek van Erich Wolfgang Korngold, die weliswaar een portret componeerde van de stad Wenen maar, zich daarbij liet inspireren door de muziek uit omringende landen.

Janáčeks ‘Kreutzer’, Korngold en Dvořáks ‘Amerikaanse’

Janáčeks Eerste Strijkkwartet is onderdeel van een literair-muzikaal ‘haasje over’: Janáček baseerde zijn Eerste Strijkkwartet ‘Kreutzersonate’ op de roman De Kreutzersonate van Tolstoj die bij het schrijven weer geïnspireerd werd door Beethovens Vioolsonate nr. 9 in A, bijgenaamd de ‘Kreutzersonate’. Janáčeks strijkkwartet is melancholiek en vol dramatiek.

Korngolds Tweede Strijkkwartet is een klinkend portret van Korngolds geboortestad Wenen. Een stad van walsen en ploppende kurken, maar ook een stad waar steeds oorlogen woedden. In Korngolds Tweede Strijkkwartet gaan traditie en vernieuwing, heden en verleden, oud en nieuw hand in hand. Er klinken vette Weense walsen, maar ook jazz. We horen hoe Korngold de grenzen van de tonaliteit opzoekt, zonder ze helemaal te overschrijden. Maar bovenal horen Wenen, in al zijn geur en kleur, een plek waar schoonheid en lelijkheid hand in hand gaan. Hij componeerde het kwartet vlak voordat hij naar Amerika vluchtte.

Dvořák componeerde zijn ‘Amerikaanse’ kwartet in Amerika, waar hij de eerste directeur van het New Yorkse conservatorium was. Hij leerde er Spirituals kennen, en muziek van de oorspronkelijke bewoners van het land. Maar zijn heimwee naar zijn thuisland is minstens zo goed te horen. Het resultaat, een kruising tussen volksmuziek uit de Oude en de Nieuwe Wereld en klassiek vakmanschap, is een van de meest geliefde kamermuziekwerk die er zijn.