Orkest als Laboratorium o.l.v. Johannes Leertouwer – Schumann

Het concert met Schumanns Vierde Symfonie en het Celloconcert vormt het sluitstuk van een reeks met jaarlijkse Schumann-concerten die Johannes Leertouwer de afgelopen jaren gaf als vervolg op zijn opzienbarende Brahmsproject waarmee hij in januari 2023 promoveerde aan de Universiteit Leiden.

Orkest als Laboratorium o.l.v. Johannes Leertouwer

Leertouwers benadering van de symfonieën van Schumann is gebaseerd op zijn onderzoek naar de negentiende-eeuwse uitvoeringspraktijk. Net als andere vooraanstaande internationale experts, zoals professor Clive Brown, constateerde hij dat de manier van musiceren in de negentiende eeuw werd gekenmerkt door een grote mate van flexibiliteit.

Die flexibiliteit had ingrijpende gevolgen voor de omgang met tempo, ritmiek en klank. Je zou kunnen zeggen dat deze negentiende-eeuwse flexibiliteit in de twintigste eeuw is vervangen door een streven naar gelijkmatigheid. Leertouwer maakt een flexibele omgang met ritme en tempo, maar ook andere stijlmiddelen zoals portamento (glijtonen), tot de kern van zijn benadering van het negentiende-eeuwse repertoire. Daarmee probeert hij terug te keren naar een esthetiek van vóór het twintigste-eeuwse modernisme.

Het bijzondere aan zijn werk is dat hij onderzoeksresultaten weet om te zetten in hoorbare, muzikale uitkomsten. Hij richt het orkest in als een laboratorium waarin vergeten of in onbruik geraakte stijlmiddelen opnieuw worden onderzocht en tot klinken worden gebracht. Dit leidt tot verbluffende inzichten en tot een nieuwe ervaring van oud en vertrouwd repertoire.

Schumanns Vierde Symfonie en Celloconcert

Van Schumanns Vierde Symfonie brengt Leertouwer met zijn orkest de vroege versie uit 1841. Hij is ervan overtuigd dat deze versie beter werkt dan de latere gereviseerde uitgave, vooral omdat het stemmenweefsel transparanter is en de orkestratie minder dik.

Voor de pauze klinkt het schitterende Celloconcert. Wie de solo zal spelen weten we nog niet, de audities hiervoor vinden pas in mei plaats. Wat we wel weten is dat Schumanns Celloconcert een poëtische schoonheid heeft en dat het juist door de combinatie van intimiteit en zangerigheid tot een van de meest geliefde soloconcerten uit het repertoire geldt