Monument voor Leidse vrouwen uit het verzet

Maker: Truus Menger-Overstegen (1923)
Locatie: 
Van Alkemadestraat
Jaar plaatsing: 
1985
Materiaal: 
brons

Halverwege de jaren tachtig benaderde het ‘Comité Monument voor Leidse vrouwen uit het verzet 1940-1945’ de gemeente Leiden. Het wilde de stad een beeld van Trees Menger-Overstegen schenken. Dit omdat het actief verzet in Leiden vooral door vrouwen werd gepleegd. Het geschenk werd geaccepteerd. Aangezien in de Stevenshof straten namen dragen van bekende vrouwen, waaronder verzetstrijders, werd de A. van Alkemadestraat uitgezocht als meest geschikte plek.

Het Comité had overigens niet voor niets Menger uitgekozen voor dit specifieke monument. Deze beeldhouwer maakte tijdens de Tweede Wereldoorlog zelf deel uit van het verzet. Zij zat samen met Hannie Schaft, beter bekend als het meisje met het rode haar, in de Haarlemse verzetsgroep. Al in de oorlog was duidelijk dat Menger beeldhouwer zou worden. Zij dook onder bij de bekende beeldhouwer Mari Andriessen en ging na de oorlog naar de voorlopers van de gerenommeerde kunstopleiding Ateliers ’63, later kortweg De Ateliers. Schilderde zij in eerste instantie totaal abstracte voorstellingen, in 1966 debuteerde zij als beeldhouwer. Twee jaar later kreeg zij haar eerste opdracht voor een oorlogsmonument.

In die oorlogsmonumenten vertolkt Menger niet zozeer concrete situaties als wel abstracte begrippen als hoop, vrijheid, solidariteit. Haar monumenten moesten in tegenstelling tot haar vrije werk, wel herkenbaar zijn. Dat alles is terug te zien in het Leidse monument. Het beeld laat een geabstraheerd groepje vrouwen zien tijdens een van de dodenmarsen uit concentratiekamp Dachau. Het is een eerbetoon aan de strijdbaarheid en de opofferingsgezindheid. Waar de eerste vrouw haar vuist opheft, draagt de laatste vrouw een ander op de rug. Dat blijkt de Leidse Cobi van der Blom–Vijlbrief te zijn die zo het leven van danseres Susje van Hall heeft gered.

Het bronzen beeld is op 5 mei 1985 onthuld. Door een gietfout moest het echter snel worden vervangen. Drie jaar later stond er een nieuw exemplaar.

www.truusmenger.nl


Beelden in de Stad weergeven op een grotere kaart