Visfontein

Maker: Jacob Roman (1640-1716)
Locatie: 
Vismarkt
Jaar plaatsing: 
1693
Materiaal: 
natuursteen

visfontijn_07_07_1.jpg‘s Winters krijgt hij een jas aan. Van hout wel te verstaan. Want de steensoort waaruit de visfontein werd gehouwen, is niet meer goed bestand tegen vorst. In de zomermaanden spuit deze fontein er regelmatig lustig op los. Dat was in de tijd toen hij net was aangelegd wel anders.

De fontein dateert uit 1693. Destijds wilde het stadsbestuur ervoor zorgen dat de verkopers van vis op de vismarkt in verband met de hygiëne over voldoende zuiver water konden beschikken. Alleen op marktdagen werkte de fontein toen. In 1996 ontdekten archeologen dat het water dat indertijd uit de fontein spoot afkomstig moet zijn van de hoger gelegen Burcht. In de burchtheuvel vonden zij namelijk behalve een waterkelder met een zandvloer onder het oppervlaktewaterniveau, ook nog twee reservoirs. Daarin kon het gezuiverde grondwater uit de kelder worden opgeslagen. Bovendien troffen de archeologen een verbinding aan tussen die reservoirs en de visfontein. Zelfs onder de Nieuwe Rijn door. Het hoogteverschil van tien meter zorgde ervoor dat de fontein ‘spoot’.

De visfontein is echter niet alleen een functioneel ding dat water spuit. Doordat de bekende architect/beeldhouwer Jacob Roman tekende voor het ontwerp, is het van toepasselijke decoratie en symboliek voorzien. Roman was van huis uit beeldsnijder, maar in 1681 ruilde hij zijn beeldhouwgereedschap om voor die van architect. Niet zonder succes, want hij bracht het in 1689 tot hofarchitect van koning-stadhouder Willem III.

Opmerkelijk is dat Romans werk varieert van strak Hollands classicisme (Paleis Het Loo, Apeldoorn) tot meer barok. Van dat laatste is de visfontein een voorbeeld. Behalve de visfontein heeft hij in Leiden ook het poortgebouw van de Meermansburghof ontworpen. Bovendien was hij er van 1681 tot 1690 stadsarchitect.

Overigens is de fontein sinds 1878 aangesloten op het (duin)waterleidingnet. Ter opening van dat nieuwe waterleidingnet spoot de visfontein het eerste duinwater.