Monument Pieter van der Werf

Maker: Johan Philip Koelman (1818-1893)
Locatie: 
Van der Werfpark
Jaar plaatsing: 
1884
Materiaal: 
Natuurstenen sokkel met bronzen beeld en bronzen plaquettes

van_der_werf_07_07_1.jpgEigenlijk weet iedere Leidenaar dat het verhaal niet helemaal klopt. Maar toch. Wie wil er nu niet horen over Pieter Adriaensz. Van der Werf (1529-1604)? Deze heldhaftige burgermeester bood in 1574 tijdens het beleg van Leiden zijn eigen lichaam aan de hongerende bevolking aan. In de 19e eeuw groeide deze burgervader uit tot nationale held. Zelfs zodanig dat koning Willem I het verhaal op een groot schilderij liet vastleggen door Mattheus van Bree (1816/17). Dat enorme doek is te zien in Museum De Lakenhal.

Ter gelegenheid van de 300-jarige viering van het beleg en ontzet van Leiden in 1874 schreef een groep burgers een prijsvraag voor een monument ter ere van Van der Werf uit onder elf gerenommeerde beeldhouwers. De winnaar was de Haagse schilder/beeldhouwer Johan Philip Koelman, ook bekend van het ‘Onafhankelijkheidsmonument’ op Plein 1813 in Den Haag. Koelman had samen met de architect H.P. Vogel niet alleen een beeld ontworpen. Hij had er tegelijkertijd een plek voor gecreëerd, namelijk een vijfkantige kade-uitbouw aan de Hoogstraat. Een nieuwe fundering in de Rijn bleek echter te kostbaar. Daarom werd uiteindelijk voor het terrein van de buskruitramp gekozen. Op 3 oktober 1884 werd het beeld feestelijk onthuld in het pas aangelegde park dat sindsdien de naam van de burgermeester draagt.

Bovenop staat Pieter Adriaansz. Van der Werf. Koelman heeft hem zoals voor hem gebruikelijk op een classicistische manier verbeeld: een iets verheerlijkt portret ten voeten uit met een klassiek stand- en speelbeen. De burgemeester staat op een flinke sokkel: die mocht destijds bij een monument niet ontbreken. Op dat voetstuk zijn bovenaan drie wapenschilden aangebracht (Rijnland, Delfland en Schieland). Daaronder zijn vier reliëfs over het beleg en ontzet van Leiden te zien. Elk jaar met 3 oktober wordt rond dat beeld koraal gezongen en een krans gelegd.


Beelden in de Stad weergeven op een grotere kaart