De jonge Rembrandt

Maker: Stephan Balkenhol (1957, DE)
Locatie: 
Rembrandtplaats
Jaar plaatsing: 
2006
Materiaal: 
keramiek, brons en verf

de_jonge_rembrandt_07_07_1.jpg
In 2006 was het 400 jaar geleden dat de internationaal beroemde schilder Rembrandt van Rijn in Leiden het levenslicht zag. Hij werd geboren in de Weddesteeg. Zijn geboortehuis bestaat helaas niet meer. Een eenvoudige herdenkingssteen in de muur van een paar nieuwe woningen laat de oplettende passant weten waar dat ongeveer geweest moet zijn. Er tegenover bevindt zich, ingeklemd tussen de voormalige Zeevaartschool, het oude gebouw van de Witte Poortkazerne en het Galgewater, al enkele decennia een open stuk. Om het herdenkingsjaar kracht bij te zetten, gaf de gemeente Leiden opdracht tot de herinrichting daarvan. Een kunstwerk moest onderdeel van het nieuwe plein vormen.

Uit een gezelschap van vijf (inter)nationaal gerenommeerde kunstenaars werd het ontwerp van Stephan Balkenhol geselecteerd. Ergens halverwege het plein bedacht hij een ronde verhoging met daarop een bijna manshoge figuur voor een flinke schildersezel waarop een bronzen zelfportret in reliëf staat. Aan de muur hangt een ander zelfportret in reliëf maar dan van keramiek. Balkenhol bedacht in hoofdlijnen ook de verdere inrichting van het plein met de hagen, bestaande bomen en het gravel op de grond.

Begin jaren tachtig maakte Balkenhol furore met zijn grote en kleine mens- en dierfiguren die hij eigenhandig en direct uit een boomstam hakte. Het gaat altijd om een enkele figuur of dier, realistisch uitgevoerd zonder een kopie van de werkelijkheid te worden. De lichaamshouding, de beschildering, de gelaatsuitdrukking en een eventueel attribuut laten de toeschouwer zich telkens op een andere manier bewust worden van zijn eigen bestaan.

Ook Balkenhols jonge Rembrandt is geen letterlijke kopie van een van zijn zelfportretten. Frappant is de in het oog springende grote witte kraag. Die is ontleend aan de kleding die de personen op de schilderijen van de grote Meester dragen. Opmerkelijk zeker voor Balkenhol omdat hij zijn figuren nooit anders dan eenvoudig en eigentijds kleedt: wit overhemd, zwarte broek.

Voor het bronzen portretreliëf dat op de schildersezel staat, heeft Balkenhol weer wel naar de zelfportretten van Rembrandt gekeken. Hetzelfde geldt voor het keramische zelfportret op de muur van het Witte Poortkazerne. Ook het hele tafereel op de verhoging is gebaseerd op een doek van Rembrandt: ‘Schilder in zijn atelier’ uit 1629 (collectie Museum of Fine Arts, Boston).

Op 27 april werd zijn werk onthuld en het Weddesteegplein omgedoopt tot Rembrandtplein. Nu heeft de Rembrandt-toerist iets meer om naar te kijken dan alleen die eenvoudige gevelsteen.

www.stephanbalkenhol.com


Beelden in de Stad weergeven op een grotere kaart